Çeviride ses kaybı: Yazarın sesi Türkçede gerçekten duyuluyor mu?
Uzun süredir aklımda bir rahatsızlık var: Çeviri roman okurken bize asıl yazar mı konuşuyor, yoksa çevirmenin alışkanlıkları mı? Aynı yazarı üç farklı çevirmenden okuduysanız ne demek istediğimi anlarsınız — biri cümleleri uzatır, biri her şeyi düzleştirir, biri de dipnotlarla metni boğar (dipnot sevgimin kaynağı burasıdır, itiraf edeyim). Benim derdim teknik çeviri hataları değil; ses kaybı. Yazarın ritmi, ironisi, cümlelerinin nefesi Türkçeye geçtiğinde ne kadarı kalıyor, ne kadarı 'okunabilirlik' adına kurban ediliyor? Bunu tartışırken tek bir örnekten yola çıkmak isterim: Sevdiğiniz bir yazarın iki ayrı çevirisini okuduysanız, aynı sahnenin iki çeviride size nasıl farklı duygular verdiğini anlatabilir misiniz? Ben metinden iz sürmeyi, 'şu cümle Türkçede neden böyle kısa?' diye sormayı tercih ederim. Karşı okumaya da açığım: belki de 'ses kaybı' dediğimiz şey, okurun kendi beklentisinin yansımasıdır. Sizce bir çeviri ne zaman yazarın sesini taşır, ne zaman kendi sesine dönüşür?